Turk Astro

Birincil Odak ve afokal Kuplaj yöntemlerinin karşılaştırılması

Gökyüzü fotoğrafçılığında fotoğraf makinanızın teleskopa bağlanma yöntemleri arasında üç tanesi öne çıkmaktadır. Bunlar :

- Birincil Odak bağlantı (Prime Focus)

- Afokal kuplaj (Afocal Coupling)

- Pozitif Projeksiyon ( Pozitive Projection)

Bunlardan Afokal Kuplaj yöntemi, fotoğraf makinanızı teleskopunuzun okülerine yaklaştırıp deklanşöre basarak gördüğünüzü çekmeye denir. Daha çok objektifi sabit fotoğraf makinaları bu yönteme uygundurlar. Eğer objektifi sabit bir fotoğraf makinanız var ve bunu okülerinize daha sağlam bağlamak istiyorsanız ve elleriniz ile fotoğraf makinanızı tutmak istemiyorsanız, o zaman basit bir adaptörle bunu sağlayabilirsiniz. Scopetronix firmasının Digi-T sistemleri bu iş için bir örnektir.

Bu sistem ay, gezegenler ve güneş gibi güneş sistemimiz içi cisimlerin fotoğraflarını çekmek için çok uygun olmalarına rağmen, bir deklanşör kablosu edinerek ve fotoğraf makinanızın el verdiği en uzun poz sürelerini kullanarak Afokal Kuplaj yöntemi ile derin uzay cisimlerini dahi fotoğraflayabilirsiniz.

Objektifi çıkartılabilen dijital fotoğraf makinalarının ucuzlaması ile yavaş yavaş fotoğrafçılar fotoğraf makinasını okülere değil direkt teleskopun arkasına bağlama yöntemini seçmeye başlamışlardır. Bu yönteme Birincil Odak kuplaj (Prime Focus) denmektedir.Bunun içinde T-Yüzük ve T-Adaptör (T-Ring ve T-Adapter) denilen adaptörler gereklidir.

Bu sistemde teleskopun kendisi artık fotoğraf makinanızın objektifine dönüşmektedir ve objektifiniz o teleskopun odak uzaklığı ve odak oranı ile aynı olacaktır.

Birincil Odak kuplaj yönteminin Afokal kuplaj yöntemine göre daha çok faydaları vardır. Bu iki yöntemi karşılaştırır ise bunu daha rahat görebiliriz:

1. Kenar Perdelemesi ( Vignetting) : Birincil odak yönteminde ışık geniş bir koni şeklinde direkt fotoğraf makinanızın film yüzeyine veya çipine düşebilmekte iken Afokal Kuplaj yöntemi ile araya konan bir oküler görüntüyü çevresel olarak engelleyip kenar perdelemesine yol açacaktır.
2. Kontrast : Işık ne kadar çok camdan geçerek film perdesinin üzerine düşerse çekilen fotoğrafın kontrastı o kadar düşük olur. Be nedenle araya konan bir oküler, Birincil Odak yöntemine göre Afokal Kuplajda daha düşük kontrast yaratacaktır.
3. Yıldızların Görüntü Keskinliği : Yıldızların netliği ve görüntü keskinliği okülerde gördüğünüz kalite kadardır. Okülerinizin kalitesi iyi ise iyi kaliteli görüntü elde edersiniz. Bir resim çekerken aradan oküleri çıkartırsanız onun yaratacağı etkileri tamamen yok etmiş olursunuz.
4. Görüntü alanındaki bükülme : Merceklerin bükeyliğine bağlı olarak ışık fotoğraf filminizin üzerine düz bir şekilde düşeceklerine ortalarda daha düz, kenarlarda ise orantısız bir şekilde daha yatay düşerler ve sonuçta yanlardaki yıldızlar yumurtalaşmış görülür. Afokal Kuplaş yönteminde olan bu hata Birincil Odak kuplajında da teleskop camlarının bükümünden kaynaklanması nedeni ile olmasına rağmen “Flat Field” , yani Düz Alan denilen teleskopların alınması ile bu aşılabilir. Bu tarz teleskoplar diğerlerine göre daha pahalıdırlar. Ritchey-Chretian tarzı teleskoplar bu tarz Schmidt cassegrain teleskoplardır. Mercekli refraktörler arasında Takahashi FSQ-106 yine bu tarz Düz Alan teleskoplardır.
5. Kalitede Standarttan uzaklaşma : Aynı teleskop ve fotoğraf makinanız olmasına rağmen Afokal Kuplaj yönteminde kullanılan farklı okülerler ve adaptörler sizlere hiç beklemediğiniz sürprizler yaratacak ve her keresinde kaliteyi yakalamak için farklı ayarlara sizi zorlayacağı için bu işi öğrenmenizi zorlaştıracaktır.
6. Fotoğraf Makinasının objektiflerinin kalitesizliği : ne kadar mükemmel bir teleskopunuz ve pahalı oküleriniz olursa olsun eğer fotoğraf makinanızın sabit objektifinizin kalitesi sınırlı ise iyi bir görüntü çekmeniz imkansız olacaktır.

Diğer yandan Birincil Odak kuplaj yönteminde artık fotoğraf makinanızın yakınlaştırma ve uzaklaştırma fonksiyonunu kullanamayacak olmanızın getirdiği bir esneklik kaybı söz konusu ise de bu kullanılacak Powermate veya Telekonvertörlerle aşılabilecek bir sorundur.

Ayrıca modern DSLR yani objektifi çıkartılabilen fotoğraf makinaları “Bulb Mode” denilen sonsuz poz sürelerini size sağlayabildiğinden derin uzay fotoğrafçılığı için büyük avantaj sağlamaktadır.

Sonuçta başlangıçta Afokal Kuplaj yöntemi ve ucuz, objektifi sabit makinalar ile başlayacağınız gökyüzü fotoğrafçılığı serüveniniz er geç sizi daha pahalı objektifi çıkartılabilir dijital refleks fotoğraf makinalarına ve Birincil Odak kuplaj yöntemine yönlendirecektir.

Çeviri ve düzenleme: Tuğrul Uşşaklı , Eylül 2005
Kaynaklar: Jay Ballauer; Ersin Aras (Tutulum Marmara grubu 3. Toplantı sunumu)