Karanlık (dark) Çekim
Kameranın yapısından ve ısınmadan kaynaklanan kirliliği (noise) yansıtır. Dolayısıyla farklı kamera ve modeller için farklı değerlerdir. Kamera gövdesine bağlı farklı objektifler veya teleskopların bu kirliliğe etkisi yoktur. Kirliliği arttıran başlıca unsurlar;
- Ortam ısısı
- Poz süresi
- ISO ayarları
Kameraya bağlı objektifin veya teleskopun
kapağı kapalı iken,
aydınlık çekimlerde kullanılan aynı ayarlarla, ki buna ortam ısısı da dahildir, ve
aynı sürelerde yapılmalıdır.
İyi bir sonuç için genel olarak, bir seri aydınlık çekimin hemen sonrasında 10-15 adet karanlık çekim yapmak yeterlidir. Bunları sonra birleştirmek (master dark), hizalama ve istifleme öncesi tek tek bütün aydınlık karelerden çıkartmak gerekir.
Karanlık çekim sayısının daha fazla olmasını gerektirecek en önemli faktör, kundağın iyi takip kabiliyeti ve otomatik kılavuzlama sayesinde her bir aydınlık karenin (subframe) daha uzun süre pozlanabilmesidir. Bunun sonucu olarak kamera içi termik kirlilik çok artar. Eğer, iyi bir takip ve kılavuzlama ile 5 dakika ve üzeri sürede aydınlık pozlar alabiliyorsa, gerekli karanlık poz sayısı aydınlıkların 2-4 katı kadar olabilir. Eğer kılavuzlama yapılmıyor, çevre ışıklarının etkisi (skyglow) ve kundağın takip yeteneği en fazla 1 dakikalık çekimlere izin veriyorsa, aydınlıkların adedi ne olursa olsun, 10 tane karanlık çekim yetecerli olacaktır.
Düz (flat) Çekim
Düz çekim, görüntünün düzgün aydınlanmamış olma durumunu kaydeder. Kameranın sensör büyüklüğü ile tipine ve optik sisteme bağlı olup, sadece objektif veya teleskop değil; filtreler, uzatma tüpleri ve barlow mercekler de dahildir. Ayrıca sensör üzerindeki tozlar da kaydedilir.
İyi bir düz çekim yapabilmek için,
düzgün aydınlatılmış bir hedef seçilir. En sık kullanılan yöntemler;
- objektif veya teleskobun önüne gerili beyaz bir bez (T-shirt);
- akşam veya sabah ışığında güneşe tam aksi yönde gökyüzünün bulutsuz bir bölümü
- bu amaçla yapılmış bir Işık Kutusu (light box).
Aydınlık çekimlerde kullanılan netlik ayarı ve kamera pozisyonunu değiştirmeden, makinanın
en düşük ISO ayarı seçilir ve tercihen 10 adet düz çekim yapılır. Dikkat edilmesi gereken en önemli husus, aydınlık ve düz çekimlerde kameranın yönünün aynı olmasıdır. Yani, aydınlık çekimleri kamera belli bir açıdayken pozlamışsanız, düz çekimleri de
aynı pozisyonda yapmalısınız. Poz süresi ise histogramdan kontrol edilmeli ve tepe noktası soldan itibaren ilk 1/3'te kalacak şekilde seçilmelidir. Fon olarak gökyüzü kullanıldığında, karelerin görüntü işleme öncesi gri tonlamaya dönüştürülmesi gerekir.
Kameranın ve optik sistemin şartları değişmedikçe, pozlamanın yönü aynı ise ve sensörünüzün farklı kirlenmediğinden eminseniz, yarattığınız birleştirilimiş düz çekimleri (master flat) farklı aydınlık karelerin kalibrasyonunda kullanabilirsiniz. Bu amaçla, her ayrı objektif ve teleskoba bağlı 90°lik farklı açılardaki 4 kamera pozisyonu için düz çekimler yapıp, filtre ve uzatma tüpleri dahil her bir kombinasyon için ayrı ayrı, üstelik bir de objektif açıklığını 1/3 - 1 stop kapatarak farklı değerlerde "master flat" hazırlayıp kullanan astrofotoğrafçılar vardır. Çeşitliliğin çok olduğu düşünülünce, zaten fazla zaman almayan düz çekimleri de aydınlık çekimlerle aynı seans içinde yapmanın mantığı ortaya çıkıyor. Işık kutusu fikri de zaten bu ihtiyaçtan doğmuştur. Seri üretilen Işık Kutuları mevcut olduğu gibi, eldeki teleskop ve objektif açıklıklarına göre basit bir ışık kutusunu herkes yapabilir. Mesela:
http://www.gregpyros.com/html/light_box.html
Sıfır Seviye (bias) Çekimi
Kullanılan kamera için referans olarak alınacak sıfır seviyesinin bilinmesi ve bunun bütün pozlardan çıkartılması gerekir. Yani bias çekim, kameranın "sıfır" seviyesini yansıtır ve optiğe bağlı değildir. Görüntü alanının her bölümünde farklı piksel boyutları ve şekilleri vardır ve bunların hiçbiri "sıfır"dan başlamaz. Her bir pikselin farklı seviyesi (bias) vardır ve hatta bazı pikseller arızalı olabilirler.
Aydınlık çekimlerle aynı ISO değeri ile kameranın en kısa poz süresinde ve kapak kapalıyken 5-10 adet çekilir ve birleştirilir. Düz çekimlerde olduğu gibi, muhtelif ISO ayarlarıyla önceden hazırlanmış "master bias" kareler kullanılabilir. Ama bunların yapısının zamanla değişme ihtimali olduğu için, 1 yıldan eski bias'lar kullanılmamalıdır.
Bias çekimler, teknik olarak karanlık çekimlerle aynıdır. Tek fark sürededir. Bu yüzden bias çekim, poz süresi sıfır (veya sıfıra yakın) bir karanlık çekimdir denebilir. En kısa poz süresi alındığından ısınmadan kaynaklanan termal kirlilik oluşamaz.
Örnek
solda tipik bir karanlık çekim, sağda düz çekim
(bias görüntüsü de karanlık gibidir)
5 dakikalık bir aydınlık çekim
karanlık, düz ve bias çekimleri çıkartılmış; istifleme ve son işlemleri yapılmış NETİCE...
Kullanılan fotograflar Fatih Büyüktaş'a aittir. ©
Sabahattin Bilsel
Eylül 2007