Gökyüzü fotoğrafçılığında bir yıldızın “otomatik takibi” ile bir teleskopun “takibi” arasında fark vardır.
Eğer polar ayarı iyi yapılmışsa birçok motorlu teleskoplar bir yıldızın takibini oldukça iyi yaparlar. Fakat eğer takip motorunuzun dişlileri iyi yapılmamışsa o zaman ne olur?. Bu gerçek, birçok gökyüzü fotoğrafçılığı sistemlerinde çokça görülen bir konudur. Dişlilerdeki bozukluklar, sağ açıklıkta takibin yavaşlaması ve hızlanmasına neden olurlar ve sonuçta görüntüdeki yıldız çekim sırasında hafifçe titrer. Birçok birincil odak , yani direkt teleskopa bağlı kameralar ile yapılan çekimlerde, eğer teleskopun gücü ufaksa bu titreme görüntüyü fazla etkilemez.Ancak büyük ve sonuçta yakınlaştırması büyük olan teleskoplarla yapılan çekimlerde bu hata kolayca fark edilir. Bu farklılık resimlerde şişmanlamış yıldızlar veya bulanık görüntü olarak kendini gösterir. Buna ilave olarak yapılan polar ayarları çoğunlukla mükemmel olamayacağı için etki daha da büyür ve yıldızlar aynı zamanda uzamış olarak görülürler..
Bu nedenle dişlilerdeki bu etkiyi yok edecek başka aletleri sisteminize monte etmeniz gerekir.
Yapılacak ilk is teleskopunuzda PEC ( Periyodik Hata Düzeltme ) sisteminin olup olmadığını kontrol etmektir. Eğer varsa 10 dakikalık bir çalışma ile teleskopun takip sistemine dişlilerden kaynaklanan bu Periyodik Hata teleskopa öğretilir ve teleskopun takip motoru kendi kendini bu hataya karşı düzenler. Burada yapılan iş sağ açıklık motorundaki sonsuz dişlinin bir turu boyunca merkezlenmiş bir yıldızın hareketinin kaydını tutmak ve hafızaya almaktan ibarettir. Normal uygulamaya geçildiğinde bu hafızadaki Periyodik Hata hareketleri bir sinyalle takip motoruna iletilir ve takip motoru kendini buna göre düzemler. Bazı teleskoplarda DEC ( Dik açıklıkta Periyodik Hata Düzeltme) sistemleri vardır ama polar modundaki bir sistemde sadece sağ açıklık motoru takip yaptığından bunun önemi çok kısıtlı kalır.
Bu PEC ayarını yaptıktan sonra artık teleskopunuzun dişlilerinden kaynaklanan takip hataları çektiğiniz görüntüye yansımayacaktır.
Ancak bilinmelidir ki bahsedilen Periyodik Hata Düzeltme işleminin başarıya ulaşması için teleskopunuzun polar ayarının mükemmel yapılmış olması ve drift metodu ile bu ayarın daha da mükemmelleştirilmiş olması gereklidir. Bu mükemmelleştirme işlemi 15 dakika ila 1 saat arası vaktinizi alabilir.
Eğer Astro-Physics 1200 veya Paramount serisi çok iyi bir kundağınız varsa ve bu kundak gözlem evinizde sabit bir ayağa sıkıca sabitli ise polar ayarı mükemmelleştirilmiş ve Periyodik Hataları giderilmiş bir sistem ile “Otomatik Takip” yapmadan 5 dakikayı aşan çok uzun süreli fotoğraf çekimlerini çok büyük teleskoplarla dahi yapabilirsiniz.
Peki eğer teleskopunuz sabit bir ayak üzerinde değilse ve sisteminizi karanlık bir yere taşıyıp hızlı bir kurulumdan sonra hemen çekimlere başlayıp uzun pozlamalar yapıp iyi sonuçlar almak istiyorsanız o zaman ne yapacaksınız?. O zaman sisteminize birde “Otomatik Takip “ sistemini eklemeniz gerekmekte. Otomatik takip sitemleri çekim yapılan teleskopun haricinde , aynı kundak üzerinde bulunan başka bir teleskopa takılmış bir CCD kamera , kablolar ve bilgisayar programlarından oluşan bir sistemdir. Bu sistemde takip CCD kamerası, 1-5 saniye aralıkları ile parlak bir yıldızın resmini sürekli çekip bilgisayara yükler, eğer yıldız merkezden kaçıyorsa o zaman bilgisayar takip motoruna karşı bir sinyal gönderir ve yıldız tekrar merkezlenir. Tabi daha önce tüm sisteminizin kalibre edilip hangi yönde bir merkez kaçıklığının hangi yönde bir takip motoru hareketi ile düzeltileceğinin teleskopa öğretilmesi gerekir. Bir başka daha ileri teknoloji CCD kameraları vardır ki bunlar üzerinde bulunan biri esas fotoğraf ta kullanılan büyük çip ve diğeri otomatik takipte kullanılan ufak çip olmak üzere çift çiplilerdir ve teleskopa takılı tek CCD kamera ile hem görüntü çekilebilir, hem de otomatik takip yapılabilir.
Bu işler takip CCD kamerası olmadan da yapılabilir ama otomatik olmaz. Bu durumda “Off-Axis Guider” denilen T biçiminde bir parça teleskopun birincil odağına takılır. T ‘nin dik kısmına takılan ufak odaklı bir , ve tercihen ışıklı bir oküler ile parlak bir yıldız izlenir ve el kumandası ile gökyüzü fotoğrafçısı çekim süresince takip edilen yıldızı sürekli olarak merkezler. Bilinmelidir ki saatleri bulan çekimlerde bu tarz bir takip, fotoğrafçıyı çok yoracaktır ve onun için Otomatik Takip sistemleri her gün daha popüler olmaktadır.
Rüzgarın etkisi, takip teleskopunun sistemde yaptığı esneme , teleskopunuzun ana aynasındaki düşmeler yukarıda yazılanların dışında sizin fotoğraflarınızı bozan diğer unsurlar olabilecektir. Bunların bir kısmı otomatik takip ile, bir kısmı daha ağır ve oturaklı kundaklar kullanarak, bir kısmı da aynalı değil mercekli refraktör tarzı teleskopları gökyüzü fotoğrafçılığında kullanarak çözülebilir etkenlerdir.
![]() | ![]() |
Teleskopunu CCD’li Otomatik takip sistemi ile donatmış bir gökyüzü fotoğrafçısı Chris Cook. | Meade Off-Axis (Eksen Dışı) Takip Sistemi |
Düzenleme ve Çeviri: Tuğrul Uşşaklı, Eylül 2005
Kaynak: Jay Ballauer

