MEADE LX200 KLASİK TELESKOP KURUMU, DENGELEMESİ VE KUTUP AYARI
Teleskop’un ilk yerleşimi.
Teleskopla derin uzay fotoğrafları çekebilmek için 10 dakikalara varan ,
eğer soğutmalı CCD makinanız varsa 1 saatlere varan pozlamalar yapabilmelisiniz.
Bunun için ise odakladığınız yıldızın bu sürelerde odaktan ayrılmaması lazım.
Yani teleskop dünyanın dönüş yönünün tersinde ve hızında tam senkronize
dönebilmelidir. Bunu yapabilmek içinde teleskop tüpünü kutup eksenine tam
paralel hale getirmek yani Kutup Ayarı yapmak gerek.
Bunun için önce Meade ‘in Polar Üçgenini (Super Wedge) Dev Üçgen Ayağı
(Field Tripod) üzerine yerleştirin. Vidalarını sıkın. Sonra teleskopun
ayaklarını ayna kuzeye bakacak şekilde döndürün. Bunun için Polar Üçgeni
üzerindeki pusulayı kullanın . Teleskop’un güney tarafına geçip kabaca Polar
Üçgen eksenini tam kutup yıldızını nişanlamasını sağlayın. Sonra Polar Üçgen
üzerindeki su terazisini tam dengelemek için ayakların yüksekliklerini
ayarlayın.
Sonra teleskopu Polar Üçgen üzerine yerleştirin . Vidaları sıkın. Su
terazisi ile tekrar ayakların yüksekliklerini ayarlayın. İşlere başlamadan önce
bulucu teleskopu parlak bir yıldıza odaklayıp ayarlarını yapın. Yani teleskop
vizöründeki odaklama ile bulucu teleskop’un merkezlemesi tıpatıp aynı olmalıdır.
Teleskopa 26 mm’lik bir göz merceği takıp bununla kabaca odaklama
yeterlidir.
Şimdi teleskopun el kumandasını alın. N-S düğmeleri ile Yükselimi
(Declination) tam 90 dereceye. Sağ Açıklığı (Right Ascention) ise 00 ‘a getirin.
Sonra Polar Üçgen arkasındaki Azimuth düğmesini kullanarak Yükselimi yaklaşık
bulunduğunuz yerin paralelli konumuna getirin. Yani İstanbul için 41 derece. Bu
durumda teleskop ters durumda yani bulucu teleskop yere bakar şekilde, teleskop
tüpü çatallara paralel şekilde ve teleskop kabaca kutup noktasını gösterecek
şekilde olacaktır. (Bkz alttaki resim)
Şimdi önce Bulucu dürbün (Finder) ile kabaca kutup noktasını merkezleyin.
Eğer ilk kaba ayarlarınız sonunda kutup noktası vizörün çok dışında ise
teleskopun ayaklarını tekrar tutup döndürmek ve tabii ki ayak ayarlarını su
terazisi tekrar merkezlenecek şekilde tekrar yapmak gerekir. Kutup yıldızını
bulucu teleskopla merkezledikten sonra önce 26mm göz merceğini takın ve sadece
Polar Üçgeninin Dik Açıklık ( Altitude) (Arkadaki) ve Azimuth ( Yanlardaki)
düğmelerini kullanarak kutup yıldızını merkezleyin. Sonra 9mm’lik özel Işıklı
Oküleri takın. Yine yalnız 2 düğmeyi kullanarak kutup yıldızını merkezleyin.
Sonra Işıklı Oküleri döndürerek üzerindeki çizgilerden birini tam N-S
(Kuzey-Güney) eksenine paralel, 90 derece dik diğer çizgiyi ise W-E (Doğu-Batı)
eksenine getirin. Yani teleskopun el kumandasını N-S yönünde veya Polar Üçgenin
Altitude düğmesini yukarı aşağı döndürdüğünüzde kutup yıldızı bir eksende
çizginin tam üzerinde hareket etmeli. Aynı şey W-E ve Azimut düğmeleri içinde
gereklidir. Artık kabaca teleskop ve Işıklı Oküler eksenlerini ayarlamış
durumdayız. (Bak alttaki resim)
 |
 |
 |
| Merkezle |
N-S yönüne teleskopu hareket Ettir |
Bu harekete paralel ışıklı oküleri döndür |
Kutup ayarı
Şimdi sıra geldi Kutup ayarına . Bunun için el kumandasının Menü/Align/Polar
Align tuşlarına basın. Önce Dec=90 Right Ascention 00 mı? uyarısı gelir. Enter
tuşuna bas. Teleskop Sağ Açıklık yönünde 180 derece dönecektir. Artık Bulucu
dürbün kuzeye bakmaktadır. Yalnız Polar Üçgenin yanı ve arkasındaki Dik Açıklık
ve Azimuth düğmelerini kullanarak kutup yıldızını merkezleyin. El kumandasında
Enter tuşuna basın. Teleskop Güneye dönüp 50-60 derece yükseklikte bir yıldız
bulacaktır. Şimdi yalnız El Kumandasını kullanarak yıldızı merkezle ve el
kumandasında Enter tuşuna basın.
Bundan sonra birkaç iterasyon (tekrar) iyi olur. Yani bir 2. yıldıza gidip
onu el kumandası ile merkezlemek. Sonra tekrar kutup yıldızına gidip onu mekanik
bir şekilde merkezlemek ve bunu bir 3. yıldızla yapmak sizi en doğruya getirir.
3-4 tekrardan sonra artık bu işi bitirmiş sayılırsınız.
Artık kaba Kutup Ayarı bitti. Ay- Gezegenler veya parlak gökyüzü cisimlerini
izleyebileceğiniz bir gözlem gecesine başlayabilirsiniz.
Önemli Not : Teleskopla işlemlere başlamadan önce teleskopun kontrol
panelindeki
N-S seçme düğmesinin
N yönünde olup olmadığını ve
teleskop saatinin 15 saniye hassasiyette doğru olduğunu sağlayın. Ayrıca
koordinatların doğru olup olmadığını bir kez daha kontrol et. GPS’li
teleskoplarda bu işler daha kolaydır.
Hassas Kutup ayarı (Drift Method).
Kutup Ayarı bitirdikten sonra teleskopunuza fotoğraf makinanızı v.s takın ve
ağırlık dengelemelerinizi bu ağırlıklara göre önceden ayarlanmış noktalara
getirin.
Sonra Meridyen üzerinde ve İstanbul da yaklaşık 55-60 ufuktan yükseklikte bir
yıldız bulun. Bunu Işıklı Oküler ile merkezleyin Işıklı Okülerin çizgilerini
Şekil A’da görüldüğü gibi teleskopun bir eksende hareketine paralel hale
getirin.
Yıldızı tekrar merkezleyin ve W-E tuşu ile yıldızı merkezden batı (W) yönüne
kaydırın. Şimdi yıldızın N-S (Yukarı-Aşağı hareketlerini izleyin.
Şekil B: Yıldızı W-E tuşu ile merkezden W yönüne
kaydırın.
Şimdi yıldızın yalnız aşağı-yukarı (N-S) hareketlerini gözlemleyin.
 |
 |
| Eğer Yıldız Yukarı kayarsa |
Polar Üçgenin yanlardaki Azimuth ayarlarını kullanarak yıldızı sağa
kaydırın. |
El Kumandası ile yıldızı tekrar Şekil B’deki yerine koyun. Tekrar beklemeye
başlayın. Yıldız en az 5 dakika. Tercihan 10 dakika yukarı veya aşağı
kaymamalıdır.
Bu arada güney (S) yönünde bir hareket olursa:
Yukarıdaki işlemlerin tersini yapın. Yani Yıldızı yanlardaki Azimuth ayarlarını
kullanarak yıldızı sola kaydırın.
Güney yönünde ayarlarınız bittikten sonra teleskopu doğu yönüne hareket
ettirin ve ufkun 20 derece yükseğinde bir yıldız bulun. Bu yıldızı el kumandası
ile merkezleyin ve sonra yine Şekil B 2de olduğu gibi W (Batı) yönüne kaydırın.
Beklemeye başlayın. 5 dakika içinde :
|
|
| Eğer Yıldız yukarı kayıyorsa |
SUPER Wedge’in arkadaki Altitude ayarı ile yıldızı aşağıya
şekin. |
Tekrar el kumandası ile yıldızı Şekil B’deki konumuna getirin. 10 dakika
içinde Aşağı-yukarı yönde hiçbir kayma olmazsa işiniz bitmiş demektir.
Hazırlayan : Tuğrul Uşşaklı